Paweł Vogel

Paweł Vogel (od 1955 Fogel). Taternik, alpinista, od 1938 roku instruktor narciarstwa PZN, od 1963 przewodnik tatrzański, z zawodu nauczyciel szkół średnich. W 1945 zamieszkał w Zakopanem. W latach 1951–1957 był kierownikiem schroniska w Starej Roztoce. Turystykę w Tatrach uprawiał od 1914, taternictwo od 1924. Dokonał wielu pierwszych wejść, m.in.: środkiem górnych urwisk pn. ściany Małego Kiezmarskiego Szczytu (w 1932, z Wiesławem Stanisławskim), dwie nowe drogi pn. ścianą Jaworowego Szczytu (1932, z tymże), lewym filarem pn.-wsch. ściany Cubryny (1949, z bratem Januszem i Adamem Truszkowskim), a w zimie np.: II wejście zimowe pd. ścianą Zamarłej Turni (1947, z Ludwikiem Ziemblicem) oraz I wejście zimowe zach. i wsch. ścianą Kościelca (1947 i 1949, z tymże) i pn.-wsch. filarem Ganku (1948, z bratem Januszem). W 1934 przy próbie I przejścia Grani Tatr przebył z Janem Staszlem grań od Murania po Rysy (w 13 dni).

Pisywał w "Taterniku" i dziennikach na tematy taternictwa., np.: Pamięci zdobywcy północnej ściany Małego Kiezmarskiego, Epopeja Jaworowego skończona. Serię opowiadań o tematyce taternickiej ogłosił w 1961 w „Dzienniku Polskim” i 1978 w „Przekroju”. Gościł on tygodniami taterników m.in. Jana Długosza, Czesława Mamatiuka, Józefa Nykę.

Władysław Bieńkowski

Władysław Bieńkowski (1858–1926) z zawodu był leśnikiem. Od 1892 do 1926 pracował jako leśniczy w zakopiańskich dobrach Władysława Zamoyskiego, a następnie w Fundacji Kórnickiej. Położył wielkie zasługi przy odnawianiu lasów tatrzańskich zniszczonych rabunkową gospodarką poprzednich właścicieli. Szczególnie gorliwie pracował też przy zwalczaniu kornika i skutków katastrofalnych wiatrów halnych. Początkowo mieszkał w starej drewnianej leśniczówce na Brzanówce koło Zazadniej, a potem na samej Zazadniej w murowanej leśniczówce, postawionej w czasie budowy gościńca z Jaszczurówki do Morskiego Oka. Na Zazadniej był też obserwatorem czynnej tam stacji meteorologicznej. Członkiem Towarzystwa Tatrzańskiego był od 1892. Od 1901 opiekował się (przez krótki czas jako dzierżawca) prowizorycznym schroniskiem TT przy Morskim Oku, a także schroniskiem TT w Starej Roztoce (w latach 1897–1902). W lwowskim czasopiśmie "Sylwan" ogłosił szereg artykułów o gospodarce leśnej w Tatrach Polskich: O skutkach wiatrów halnych (1899), Obrazki z Tatr (1905), Z naszych Tatr (1909, 1911, 1914), Inwazya kornika w Tatrach (1918), a także artykuł Jelenie w Tatrach (1907). Jest również autorem broszury Gospodarka leśna w Tatrach (1925), zawierającej wiele cennych wiadomości z różnych dziedzin.

Brał czynny udział w sporze granicznym o Morskie Oko jako kierownik straży leśnej Zamoyskiego, strzegącej granicy przed napadami ze strony węgierskiej. Pozostawił w rękopisie wspomnienia o tym sporze, ukończone w 1909, wydane drukiem dopiero w 1987. Natomiast błędna jest wiadomość jakoby B. był autorem rzadkiego druku pt. List poufny (w sprawie sporu granicznego o Morskie Oko), wydanego ok. 1892 i podpisanego kryptonimem S., gdyż anonimowym autorem tego druku jest Władysław Zamoyski.

Franciszek Dorula

Franciszek Dorula z Poronina był pierwszym gospodarzem schroniska w Roztoce (lata 1876–1878). Na dużą frekwencje w nowo oddanym obiekcie na pewno wpływ miała osobowość i profesjonalizm gospodarza schroniska o czym świadczy opis Walerego Eljasza:

Gospodarz schroniska w Roztoce, Franciszek Dorula z Poronina nęcił do siebie gości uprzejmością i grzecznością, dlatego w księdze zostawionej tu do zapisywania się podróżnych, czytało się ciągle pochwały dla Doruli, a przestrogi odstraszające każdego do noclegu przy Morskim Oku. Ten tu Dorula miał szczególnego posłańca do załatwiania interesów we wsi Poronienie trzy mile stąd odległej. Gdy mu czego zabrakło, pisał o to na karteczce uwiązywał ją swemu psu do szyi, wyprowadzał go na drogę i strzelał nad nim z pistoletu w powietrze. Pies, wtedy, jakby go kto gonił biegł co żywo do swej siedziby w Poroninie, zatrzymać się nikomu nie dał, a w domu już wiedziano o co chodzi gdy pies się pokazał. Po przeczytaniu kartki wysyłano czego było potrzeba i zabierano na powrót poczciwego gońca do schroniska Roztoka”

W. Eljasz Wycieczka do Czeskiego w Tatrach przez... "Pamiętniki TT" R:3- 1978

  • partnerzy20
  • patroni
  • PFR
  • ankieta